ارتباط با کودک از طریق حرکات و زبان اشارۀ او

اگر به نوزاد خود توجه زیادی داشته‌اید، احتمالاً متوجه شده‌‏اید که قبل از اینکه او حتی بتواند صحبت کند، سعی کرده است با شما ارتباط برقرار کند. گریه کردن، اشاره کردن، لبخند زدن و خندیدن همه انواعی از نحوه‌های برقراری ارتباط هستند؛ اگرچه در ابتدا تلاش برای فهم منظور او احتمالا به حدس زدن محدود شود، با گذشت زمان و تلاش متوجه خواهید شد که منظور کودک کوچک شما چیست. اگر می‌خواهید نیازها و خواسته‏‌های کودک خود را بهتر بشناسید می‏‌توانید به زبان اشارۀ کودکتان بیشتر توجه کنید.

زبان اشارۀ کودک چیست؟

زبان اشارۀ کودک یک ابزار ارتباطی است که سبب ایجاد انگیزه در او برای برقراری ارتباط با حرکات می‌شود. این اعمال با استفاده از اشارات دستی انجام می‌شود که به نوزادان اجازه می‌دهد خواسته‏‌ها و احساسات خود را حتی قبل از صحبت کردن بیان کنند. 

این نوع ارتباط، ناامیدی و آزردگی کودک را کمتر می‏کند و باعث بهتر شدن مهارت زبانی وی می‏شود؛ همچنین به بهبود رابطۀ والدین و فرزندان کمک می‌کند. شواهد مربوط به این ادعاها هنوز محدود است اما از سوی والدین و متخصصانی که از این روش استفاده می‌کنند، بازخورد‏های مثبت زیادی وجود داشته است.

استفاده از حرکات و نشانه‌‏های زبانی ممکن است باعث کاهش سرخوردگی کودکانی شود که می‌دانند چه می‌خواهند اما هنوز مهارت‌‏های کلامی برای ابراز مسائلشان را ندارند. یافته‌‏های موجود در این زمینه نشان داده است که والدینی که به درک کافی‏ از معانی حرکات فرزندشان رسیده‌‏اند، انگیزۀ بیشتری برای آگاه شدن از خواسته‏‌های کودکشان دارند و این امر منجر به ایجاد یک دلبستگی سالم و کاهش سوتفاهم می‏شود.

چگونه باید شروع کرد؟

اگر می‌خواهید از زبان اشارۀ کودک استفاده کنید، می‌‏توانید در خانه با این مراحل آسان شروع کنید.

می‌توانید در اینترنت، نشانه‌های زبان اشارۀ کودکان را جست‌وجو کنید یا خودتان تعدادی از این نشانه‌ها را ابداع کنید؛ هر بار که کلمه‌ای را بیان می‌کنید، همراه با آن از یک نشانۀ خاص نیز استفاده کنید.

واقع بین باشید. شما می‌توانید از 6 ماهگی یا حتی قبل از آن نشانه‌ها را به فرزندتان یاد بدهید، هرچند ممکن است او تا 8 ماهگی به آن‌ها پاسخ ندهد.

آسان بگیرید. مطمئن شوید که این نشانه‌ها برای فرزندتان ساده و حاوی معنی باشند. برای مثال می‌توانید کلمات خوردن، خوابیدن، شیر، مادر، پدر، کتاب و... را به او بیاموزید.

مطمئن شوید که کودکتان به شما توجه می‌کند. همیشه همراه کلمه‌ای که می‌خواهید به او بیاموزید یک نشانه استفاده کنید و مطمئن شوید که کودکتان آن نشانه را می‌بیند.

به حرکات نمادین کودکتان واکنش نشان دهید.

به اشیا و جزئیات اشاره کنید. اکثر نوزادان حوالی 9 تا 12 ماهگی ‏از اشاره کردن به عنوان وسیلۀ ارتباطی استفاده می‌کنند؛ به تصاویر کتاب‏ها، قسمت‏های خاصی از یک شیء یا حتی چیزهایی که صدا می‏دهند اشاره کنید.

وقتی کودکتان برای درخواست کردن به چیزی اشاره می‌کند به او پاسخ دهید؛ شما نیز برخی درخواست‌ها را با اشارۀ دست به او منتقل کنید. به اسباب‌بازی اشاره کنید و آن را بخواهید یا به آن اشاره کنید و بپرسید چه رنگی است.

از حرکات طبیعی استفاده کنید. می‌توانید این حرکات را به مجموعۀ نشانه‌های خود اضافه کنید. حرکات بدن نوعی طبیعی از برقراری ارتباط هستند، بنابراین از حرکات صورت، اشارۀ دست و تکان دادن سر به نشانۀ بله و خیر، در کنار دیگر حرکات رایج، استفاده کنید.

لذت ببرید و صبور باشید. همیشه به یاد داشته باشید که زبان اشارۀ کودک باید ساده و سرگرم کننده باشد. اگر کودکتان به حرکات شما پاسخ نداد، ناامید نشوید، به تلاش خود ادامه دهید اما مطمئن شوید که استفاده از زبان اشاره را برای او بدل به یک وظیفه نکرده‌ باشید. 

در نهایت، فراموش نکنید که برای توسعۀ مهارت‏های زبانی و تقویت ارتباط با کودکتان، به طور مداوم با او صحبت کنید.